Meme kanseri tek tip bir hastalık değildir. Mikroskop altında ve moleküler düzeyde farklı özellikler gösterir. Bu farklılıklar hem hastalığın seyrini hem de uygulanacak tedaviyi belirler. Meme kanserinin tipini anlamak için önce patolojik değerlendirme, ardından moleküler inceleme yapılır.

1.Patolojik (Histolojik) Değerlendirme

Kanserli doku, patoloji uzmanı tarafından ışık mikroskobunda incelenir. Tümörün derecesi (histolojik grade) şu üç özelliğe bakılarak belirlenir:

  • Hücreler nasıl organize olmuş? Duktus (tübül) yapıları oluşturmuş mu?
  • Hücre çekirdekleri (nükleus) ne kadar büyük ve düzensiz?
  • Hücrelerin kaçı bölünme halinde? (mitoz sayısı)

Bu özelliklere göre tümörün normal meme dokusuna ne kadar benzediği belirlenir.

  • Grade 1: Düşük dereceli, daha iyi diferansiye
  • Grade 2: Orta dereceli
  • Grade 3: Yüksek dereceli, daha agresif

Grade yükseldikçe tümör genellikle daha hızlı büyür.

2.İmmünhistokimya (İHK) ile Moleküler Tiplendirme

Bazı proteinleri görünür hale getirmek için özel boyamalar yapılır. Bu yönteme immünhistokimya (İHK) denir.

Meme kanserinde 4 temel moleküle bakılır:

  • Östrojen Reseptörü (ER)
  • Progesteron Reseptörü (PR)
  • HER2 (Human Epidermal Growth Factor Receptor 2)
  • Ki-67 (proliferasyon indeksi)

Bu sonuçlara göre meme kanseri 4 ana moleküler alt tipe ayrılır:

  • Luminal A
  • Luminal B
  • HER2 pozitif
  • Üçlü negatif

3.Östrojen Reseptörü (ER)

  • Hücre çekirdeğinde bulunan bir proteindir.
  • Östrojen hormonu bağlandığında hücre büyümesini başlatır.
  • ER pozitif (ER⁺) tümörler östrojen varlığında büyür.

📌 Klinik önemi:

  • Hormon tedavisi (tamoksifen, aromataz inhibitörleri) etkilidir.
  • Genellikle daha yavaş büyür.
  • Prognozu daha iyidir.

4.Progesteron Reseptörü (PR)

  • Hormon duyarlılığını gösterir.
  • Genellikle ER ile birlikte pozitiftir.
  • PR negatifliği, hormon tedavisine yanıtın daha düşük olabileceğini gösterebilir.

📌 PR pozitifliği genellikle daha iyi prognoz anlamına gelir.

5.HER2 Reseptörü

  • Hücre yüzeyinde bulunan bir tirozin kinaz reseptörüdür.
  • Aşırı üretildiğinde hücreler hızla çoğalır.
  • Daha agresif tümör davranışı görülür.

📌 Tanı:

  • İHK ile 0, +, ++, +++ olarak raporlanır.
  • +++ doğrudan pozitiftir.
  • ++ ise FISH/SISH ile gen amplifikasyonu bakılır.

📌 Tedavi:

  • Trastuzumab (Herceptin)
  • Pertuzumab
  • T-DM1
  • T-DXd

Anti-HER2 tedaviler prognozu belirgin iyileştirmiştir.

6.Ki-67 Proliferasyon İndeksi

  • Hücre bölünmesini gösteren çekirdek proteinidir.
  • Yüzde olarak raporlanır (örneğin %10, %35, %70).

📌 Yüksek Ki-67:

  • Daha agresif tümör
  • Kemoterapi ihtimali artar

📌 Düşük Ki-67:

  • Daha iyi prognoz

Luminal A ve Luminal B ayrımında kritik öneme sahiptir.

7.Moleküler Alt Tipler

🔹 Luminal A (En iyi prognoz)

  • ER pozitif
  • PR genellikle pozitif
  • HER2 negatif
  • Ki-67 düşük (<%14–20)
  • Grade 1–2

📌 Özellikler:

  • Yavaş büyür
  • Metastaz riski düşük
  • Ana tedavi: Hormon tedavisi
  • Kemoterapi çoğu zaman gerekmez

🔹 Luminal B

HER2 negatif varyant:

  • ER pozitif
  • PR düşük veya negatif
  • HER2 negatif
  • Ki-67 yüksek (≥%20)
  • Grade 2–3

HER2 pozitif varyant:

  • ER pozitif
  • HER2 pozitif
  • Ki-67 yüksek

📌 Özellikler:

  • Luminal A’dan daha agresif
  • Kemoterapi daha sık gerekir
  • HER2 pozitifse anti-HER2 tedavi eklenir

🔹 HER2-Zengin (Non-luminal)

  • ER negatif
  • PR negatif
  • HER2 pozitif
  • Ki-67 yüksek
  • Genellikle grade 3

📌 Özellikler:

  • Hızlı büyür
  • Metastaz riski yüksek
  • Anti-HER2 tedavi ile sağkalım ciddi şekilde artmıştır

🔹 Üçlü Negatif Meme Kanseri (Triple Negative)

  • ER negatif
  • PR negatif
  • HER2 negatif
  • Ki-67 genellikle yüksek
  • Grade 2–3

📌 Özellikler:

  • Daha agresif
  • Genç kadınlarda daha sık
  • Sıklıkla BRCA1 ile ilişkili
  • Ana tedavi: Kemoterapi
  • Bazı hastalarda immünoterapi veya PARP inhibitörleri uygulanabilir

8.Medüller Meme Karsinomu

Özel bir histolojik alt tiptir.

Mikroskopik özellikleri:

  • Solid büyüme paterni
  • Büyük pleomorfik hücreler
  • Yüksek mitotik aktivite
  • Yoğun lenfosit infiltrasyonu (TIL yüksek)

Moleküler özellikleri:

  • Çoğunlukla üçlü negatif profile yakın
  • BRCA1 mutasyonu ile ilişkili olabilir
  • Ki-67 genellikle yüksek

📌 İlginç nokta:
Histolojik olarak agresif görünmesine rağmen bazı klasik medüller tiplerde prognoz görece daha iyi olabilir.

9.Genel Karşılaştırma

Özellik Luminal A Luminal B HER2+ Üçlü Negatif
ER Pozitif Pozitif Genelde negatif Negatif
HER2 Negatif +/- Pozitif Negatif
Ki-67 Düşük Orta–Yüksek Yüksek Yüksek
Büyüme Yavaş Orta Hızlı Hızlı
Prognoz En iyi Orta Anti-HER2 ile iyi Daha agresif

Meme kanseri tek bir hastalık değildir; farklı biyolojik davranışlar gösteren birçok alt tipi vardır.

  • Luminal A en iyi prognozlu tiptir.
  • Luminal B daha agresiftir.
  • HER2 pozitif tipler hedefe yönelik tedavilerle belirgin iyileşmiştir.
  • Üçlü negatif kanserler daha agresif seyirli olabilir.

Bu nedenle doğru moleküler sınıflama, doğru tedavinin temelini oluşturur. Günümüzde tedavi kararı tümörün biyolojisine göre bireyselleştirilmektedir.

 

Leave a reply