Meme kanserinde cerrahi tedavi, hastalığın yönetiminde en temel ve en eski yöntemlerden biridir. Günümüzde kemoterapi, hormon tedavisi, hedefe yönelik tedaviler ve immünoterapi gibi birçok seçenek olsa da, çoğu hastada ilk ve en önemli adım cerrahidir. Meme cerrahisinin iki temel amacı vardır:

1.Tümörün, çevresindeki sağlam meme dokusu ile birlikte tamamen çıkarılması (lokal kontrol sağlamak)
2.Koltuk altı lenf bezlerinde (aksiller lenf nodları) metastaz olup olmadığını belirlemek ve böylece hastalığın patolojik evresini saptamak

Ameliyat sırasında çıkarılan dokular patoloji uzmanı tarafından incelenir ve kesin patolojik evreleme yapılır. Bu evreleme, ameliyat sonrası ek tedavilerin (kemoterapi, hormon tedavisi, radyoterapi, hedefe yönelik tedavi) gerekip gerekmediğini belirlemede kritik rol oynar.

1.Meme Koruyucu Cerrahi (MKC)

(Breast Conserving Surgery – Lumpektomi / Segmental Mastektomi)

Meme koruyucu cerrahi, memenin tamamını almak yerine sadece tümörün ve çevresindeki bir miktar sağlam dokunun çıkarılması işlemidir. Amaç, kanseri tamamen temizlerken memenin büyük kısmını korumaktır. Ameliyat sonrası genellikle tüm memeye radyoterapi (ışın tedavisi) uygulanır.

Temel prensip:
Tümör, çevresinde negatif cerrahi sınır (marjin) bırakılarak çıkarılmalıdır. Yani kesilen dokunun kenarında kanser hücresi bulunmamalıdır.

Hangi hastalarda uygulanabilir?

  • Tümör memede tek bir kadranda yer alıyorsa
  • Birden fazla odak varsa bile aynı 90 derecelik alan içindeyse
  • Memede yaygın mikrokalsifikasyon yoksa (özellikle DCIS – duktal karsinoma in situ durumlarında önemlidir)
  • Daha önce göğüs bölgesine radyoterapi alınmamışsa
  • İnflamatuar meme kanseri yoksa
  • Tümör/meme oranı yaklaşık %20’den düşükse
  • Hasta radyoterapiyi kabul ediyorsa

Hangi durumlarda tercih edilmez?

  • BRCA1 veya BRCA2 gibi herediter kanser sendromu taşıyıcılarında
  • Çok odaklı (multisentrik) tümörlerde
  • Tümörün memenin birçok bölgesine yayılmış olması durumunda
  • Radyoterapi uygulanamayacak hastalarda

Uygun hastalarda meme koruyucu cerrahi ile mastektomi arasında sağkalım açısından fark yoktur. En önemli avantajı, estetik ve psikolojik açıdan memenin korunmasıdır.

2.Mastektomi (Memenin Tamamen Alınması)

Meme koruyucu cerrahi uygun değilse veya hasta tercih ederse uygulanır.

a) Total (Basit) Mastektomi

  • Meme dokusunun tamamı çıkarılır
  • Meme başı–areola kompleksi alınır
  • Gerekirse aynı kesi ile aksilla değerlendirilebilir

b) Modifiye Radikal Mastektomi

  • Meme dokusu + meme başı–areola çıkarılır
  • Seviye I–II aksiller lenf nodu disseksiyonu yapılır
  • Günümüzde en sık uygulanan radikal mastektomi şeklidir

c) Deri Koruyucu / Meme Başı Koruyucu Mastektomi

  • Meme dokusu çıkarılır
  • Deri korunur
  • Uygun hastalarda meme başı da korunabilir

Bu yöntem, eş zamanlı rekonstrüksiyon (meme onarımı) yapılmasına olanak sağlar. Ancak tümörün meme başına yakın olmaması ve deri tutulumu olmaması gerekir.

3.Aksiller Cerrahi (Koltuk Altı Cerrahisi)

Lenf nodu durumu, hastalığın evresini ve tedavi planını belirler.

a) Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi (SLNB)

  • Tümörün ilk drene olduğu “nöbetçi” lenf nodu bulunur
  • Mavi boya veya radyoaktif madde ile işaretlenir
  • Çıkarılıp incelenir

Eğer sentinel lenf nodu negatifse çoğu hastada daha geniş aksiller cerrahiye gerek kalmaz.

Avantajı:
Lenfödem riskinin düşük olması.

b) Aksiller Lenf Nodu Disseksiyonu (ALND)

  • Seviye I–II (gerektiğinde III) lenf nodları çıkarılır
  • Sentinel pozitif hastalarda
  • Klinik olarak nod pozitif hastalarda
  • İnflamatuar meme kanserinde uygulanır

Dezavantajları:

  • Lenfödem (kol şişmesi)
  • Omuz hareket kısıtlılığı
  • Sinir hasarı

4.Rekonstrüktif Cerrahi (Meme Onarımı)

Mastektomi sonrası memenin yeniden yapılmasına rekonstrüksiyon denir.

Amaç:

  • Psikolojik iyilik halini desteklemek
  • Vücut bütünlüğünü yeniden sağlamak
  • Estetik görünümü iyileştirmek

Rekonstrüksiyon:

  • Eş zamanlı (mastektomi ile aynı ameliyatta)
  • Gecikmiş (daha sonra)

şekilde yapılabilir.

Yöntemler:

  • Silikon protez / doku genişletici
  • Otolog doku (hastanın kendi dokusu)
    • Latissimus dorsi flebi
    • TRAM flebi
    • DIEP flebi

Planlama yapılırken hastanın genel durumu, radyoterapi gereksinimi ve ek hastalıkları dikkate alınır.

Genel Özet

Meme kanseri cerrahisinin temel hedefleri:

  • Tümörün tamamen çıkarılması
  • Doğru patolojik evreleme
  • Lenf nodu değerlendirmesi
  • Uygun hastalarda organ koruma
  • Yaşam kalitesini mümkün olduğunca yüksek tutmak

Cerrahi seçimi şu faktörlere göre belirlenir:

  • Tümörün evresi ve boyutu
  • Moleküler alt tipi
  • Lenf nodu durumu
  • Meme hacmi
  • Hastanın yaşı
  • Eşlik eden hastalıklar
  • Hastanın tercihi

Günümüzde meme kanseri cerrahisi bireyselleştirilmiş bir yaklaşımla planlanır. Amaç yalnızca kanseri temizlemek değil, aynı zamanda hastanın fiziksel ve psikolojik iyilik halini de korumaktır.

 

Leave a reply